Falanqayn: Maxaa go’aaminaya guusha duullaanka dowladda Yemen?

Maqaal aragtiyeed ay Al Jazeera daabacday 6-dii Oktoobar 2026 ayaa ku doodaya in guusha hawlgalka dowladda Yemen ee loogu magac daray “Waaberiga Yemen” aysan ku xirnayn dhul la qabsado oo keliya, balse ay u baahan tahay hoggaan mideysan, adeegyo joogto ah iyo cadaadis horseeda wadaxaajood. Warbixintan waxay soo koobaysaa falanqaynta maqaalkaas, mana aha xaqiijin madax-bannaan oo dhacdooyinka lagu sheegay.

Sida qoraalku sheegayo, laba maalmood kaddib markii dowladda Yemen ee caalamku aqoonsan yahay ay ku dhawaaqday weerar-celiska, ciidamadeedu waxay Xuutiyiinta ay Iiraan taageerto ka soo ceshadeen dhul ku yaalla xeebta Badda Cas, meel u dhow marin-biyoodka Baab al-Mandab. Isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ayaa, sida maqaalka lagu sheegay, hawlgeliyey 100 diyaaradood oo dagaal, halka Xuutiyiintu ay sheegteen weerarro ka dhacay gudaha Sacuudiga.

Maqaalku wuxuu xaaladdan ku tilmaamayaa kororkii dagaal ee ugu saameynta weynaa tan iyo xabbad-joojintii Qaramada Midoobay garwadeenka ka ahayd ee 2022. Waxa uu guusha hawlgalka ku xirayaa saddex jiho oo muhiim ah: xeebta galbeed, Taciz iyo gobolka Maarib.

Xeebta galbeed ayuu qoraalku siinayaa muhiimad gaar ah, sababo la xiriira Baab al-Mandab iyo isu-socodka shidaalka. Waxa uu sheegayaa in carqaladaynta Iiraan ee marin-biyoodka Hormuz ay kordhisay muhiimadda Badda Cas. Dhuumaha Sacuudiga ee Bari–Galbeed, kuwaas oo gaara Yanbu, ayaa ah waddo lagu hareer maro Hormuz, hase yeeshee shidaalka halkaas looga raro suuqyada Aasiya weli wuxuu maraa Baab al-Mandab.

Falanqayntu waxay tilmaamaysaa in xeebta Tihama ay Xuutiyiinta uga nugushahay dhulka buuraleyda waqooyi ee ay ku xooggan yihiin. Xeebtu waa dhul bannaan oo ka fog saldhigyadooda buuraleyda ah, marinnada sahayduna waa dhaadheer yihiin oo weerar u nugul. Sida aragtida maqaalka, ujeeddada dhow waxay noqon kartaa in Xuutiyiinta laga fogeeyo marinka, jasiiradahana dib loo qabsado, halkii la beegsan lahaa jabkooda buuxa.

Taciz ayaa lagu tilmaamay isku-xiraha waqooyiga ay Xuutiyiintu haystaan, koonfurta dowladda iyo furinta xeebta galbeed. Dib u furista waddada Taciz–Cadan waxay ciidamada dowladda siin kartaa isku-xir dhuleed oo u dhexeeya Cadan, Taciz iyo xeebta. Jiidda saddexaad waa Maarib, halkaas oo qoraalku sheegayo in dagaalku ku xoogaystay furinta Raghwan, iyadoo Al-Jawf ay sidoo kale noqon karto jiho cadaadis lagu saaro.

Maqaalku uma arko in weerar degdeg ah oo lagu gaaro Sanca uu yahay natiijada ugu dhow. Waxa uu taa beddelkeeda soo jeedinayaa in cadaadis isku mar laga saaro xeebta, Taciz iyo Maarib uu Xuutiyiinta ku adkayn karo inay ciidamadooda, gantaalladooda, diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo sahaydooda hal jiho isugu geeyaan.

Caqabadda ugu weyn ee dowladda ayuu qoraalku ku sheegay kala qaybsanaanta xoogagga ka soo horjeeda Xuutiyiinta. Taageerada dibadda iyo awoodda cirka, ayuu xusay, waxay burburin karaan fariisimo iyo marinno sahay, balse ma beddeli karaan ciidamo dhulka haya oo leh talis mideysan iyo maamul shaqeeya.

Qoraalku wuxuu sheegayaa in Golaha Kumeelgaarka ah ee Koonfurta la kala diray bishii Janaayo, kaddib weerar-celis uu Sacuudigu taageeray oo daba socday duullaankii golaha ee koonfurta bishii Diseembar 2025. Hoggaamiyihiisii Caydaruus Al-Zubaydi ayaa dalka ka baxay, sida maqaalka ku xusan. Ciidamadii golaha hoos tegi jiray ayaa weli hubaysan, balse qoraalku wuxuu daacadnimadooda dowladda ku tilmaamayaa mid shuruudo ku xiran.

Waxa kale oo uu xusayaa in xoogagga Iska-caabbinta Qaranka ee Taariq Saalax, guutooyinka Camaaliqada Koonfureed iyo cutubyada xiriirka la leh xisbiga Islaax ee Taciz iyo Maarib ay leeyihiin hoggaanno, mudnaan iyo taageerayaal dibadeed oo kala duwan. Xuutiyiinta, dhanka kale, ayuu ku tilmaamayaa kuwo leh talis siyaasadeed iyo mid ciidan oo dhexeeya.

Kala duwanaanshahaas awgiis, maqaalka ayaa ka digaya in guulaha dhuleed ay noqon karaan kuwo ku meel gaar ah haddii kooxaha dowladda taageeraa ku murmaan deegaannada, dakhliga iyo awoodda. Waxa uu soo dhoweynayaa diyaarinta mushahar-bixinta iyo dib-u-dhiska deegaannada dib loo qabsaday, isagoo ku doodaya in dhul aan helin maamul iyo adeegyo aan si waarta loo hayn karin.

Marka laga hadlayo xal siyaasadeed, qoraalku wuxuu ku talinayaa inaan hawlgalka lagu qiimayn qabsashada Sanca oo keliya. Halbeegga ka habboon, ayuu ku doodaya, waa in cadaadiska dagaalku Xuutiyiinta ku qanciyo inay dib u eegaan khasaaraha sii wadista colaadda, una furnaadaan wadaxaajood dhab ah.

Hase yeeshee, falanqayntu waxay sheegaysaa in go’aannada Xuutiyiintu ay ku xiran yihiin dagaalka Tehran iyo gorgortanka ay la leedahay Washington. Sidaas darteed, khasaarooyin militari oo waaweyn keliya ma horseedi karaan dabacsanaan haddii hoggaanka kooxdu u arko tanaasulka qayb ka mid ah heshiis goboleed ka ballaaran Yemen.

Maqaalku wuxuu soo bandhigayaa afar arrimood oo lagu qiimayn karo halka dagaalku u socdo: in ciidamada dowladdu qabsadaan oo haystaan xeebta iyo jasiiradaha marinka; in la furo waddada Taciz–Cadan; in Xuutiyiintu ciidamo ka soo wareejiyaan Taciz si ay u difaacaan xeebta iyo Maarib; iyo in deegaannada la soo cesho ay helaan talis mideysan, mushahar iyo adeegyo.

Dhinaca bani’aadannimada, maqaalka ayaa Hay’adda Caafimaadka Adduunka u nisbeeyey in la diiwaangeliyey in ka badan 5,000 oo dhimasho iyo dhaawac isugu jira tan iyo horraantii Agoosto. Waxa kale oo uu sheegayaa in ku dhowaad 200,000 oo qof ay barakaceen, kiisaska looga shakisan yahay daacuunka na ay saddex jibbaarmeen. Waxa uu ka digayaa in iska indhatirka dhibaatadan uu wiiqi karo dulqaadka caalamiga ah ee hawlgalka.

Gunaanadka falanqayntu waa in duullaanku uusan iskiis u ahayn isbeddel go’aaminaya dagaalka, balse uu yahay imtixaan ku saabsan awoodda dowladda Yemen ee ay taageerada dibadda ugu beddeli karto maamul mideysan iyo awood ciidan oo waarta. Aragtiyaha maqaalka waxaa leh qoraagiisa, mana aha inay ka tarjumayaan mowqifka tifaftirka Al Jazeera.

Qoraalkani waa qabyo loo diyaariyey MAAMUUS NEWS oo u baahan dib-u-hubin wariye ka hor daabacaad.