Khubaro ku tilmaamay hindisaha dhiraynta Itoobiya tusaale ay Afrika ku dayato
Khubaro ka tirsan Qaramada Midoobay iyo hay’adaha kaymaha Afrika ayaa ammaanay hindisaha dhiraynta Itoobiya ee Green Legacy. Waxay ku adkeeyeen in guulihiisa la joogteeyo iyadoo la adeegsanayo aqoon cilmiyeed, beeraha iyo dhirta oo la isku daro, iyo ka qaybgalka bulshada.
Addis Ababa, 7 Oktoobar 2026 — Khubaro ka tirsan Qaramada Midoobay iyo hay’adaha kaymaha Afrika ayaa hindisaha dhiraynta Itoobiya ee Green Legacy Initiative (GLI) ku tilmaamay tusaale hormuud u ah dib u soo celinta deegaanka ee baaxadda weyn ee Afrika, sida ay werisay Wakaaladda Wararka Itoobiya ee ENA.
Khubaradu waxay sheegeen in siyaasado ku dhisan caddayn cilmiyeed iyo habka isku dhafka beeraha iyo dhirtu ay muhiim u yihiin joogtaynta natiijooyinka hindisaha iyo horumarinta nolosha bulshooyinka.
Juliette Biao, oo ah agaasimaha xoghaynta Madasha Qaramada Midoobay ee Kaymaha (UNFF), ayaa hindisaha ku tilmaantay mid leh himilo weyn. Waxay carrabka ku adkaysay in laga faa’iidaysto waayo-aragnimadii hore, lagana fogaado ku celinta khaladaadkii dhacay, si loo xaqiijiyo guul waarta.
Biao waxay xustay inay ahayd agaasimaha gobolka Afrika ee Barnaamijka Qaramada Midoobay ee Deegaanka markii Ra’iisul Wasaare Abiy Ahmed uu hindisaha bilaabay sannadkii 2019, isla markaana ay xilligaas taageero siiyeen.
Waxay ku talisay in natiijooyinka wada-hadalka gobolka Afrika ee shabakadda isku xirta sayniska, siyaasadda iyo macluumaadka ee SPIN loo waafajiyo duruufaha Itoobiya. Wada-hadalkaas oo Itoobiya martigelisay ayaa isu keenay siyaasad-dejiyeyaasha, saynisyahannada iyo khubarada kaymaha, si caddaynta cilmiyeed loogu xoojiyo siyaasadaha maaraynta iyo dib u soo celinta kaymaha.
Biao ayaa ka digtay in geedo la beero oo keliya aysan ku filnayn wax ka qabashada xaalufka dhulka. Waxay sheegtay in dhirayntu qayb ka noqoto qorshe ballaaran oo dib loogu soo celinayo tayada dhulka, iyadoo la kordhinayo isku dhafka beeraha iyo dhirta. Habkan ayaa, sida ay sheegtay, bulshada miyiga u abuuri kara fursado dhaqaale, isla markaana taageeri kara ilaalinta kaymaha iyo soo kabashada dhulka.
Sida lagu sheegay warbixinta ENA, hindisaha GLI ayaa si isa soo taraysa loogu daray dalagyo iyo geedo dhaqaale ahaan qiimo leh, sida avokado, cambe, tufaax iyo babaay, kuwaas oo lala beerayo bunka iyo dalagyo kale. Tani waxay xoojisay xiriirka ka dhexeeya dib u soo celinta deegaanka, wax-soo-saarka cuntada iyo dakhliga qoysaska.
Doris Mutta, oo ah saynisyahan ku takhasustay kaymaha, kana tirsan saraakiisha sare ee barnaamijyada Madasha Kaymaha Afrika (AFF), ayaa iyaduna hindisaha Itoobiya ku tilmaantay mid ka mid ah tusaalooyinka muuqda ee Afrika ee dib u soo celinta deegaanka. Waxay sheegtay in abaabul ballaaran lagu sameeyay soo saarista iyo beerista malaayiin geed-yaryar, isla markaana uu hindisuhu keenay koror muuqda oo ku yimid dhulka kaymaha leh.
Mutta waxay sheegtay in waayo-aragnimada Itoobiya ay casharro u noqon karto dalalka kale ee Afrika ee doonaya inay soo celiyaan dhulka xaalufay, ballaariyaan kaymaha, xoojiyaanna adkaysiga saameynta isbeddelka cimilada. Waxay intaas ku dartay in GLI uu ka mid yahay mashaariicda waaweyn ee ay si dhow ugula socdaan SPIN Africa.
ENA ayaa sheegtay in siddeeddii sano ee ololayaasha dhiraynta, bulshooyinka, hay’adaha iyo khubarada farsamadu ay deegaanno kala duwan ku beereen 56 bilyan oo geedo iyo geed-yaryar ah oo loogu talagalay isku dhafka beeraha iyo dhirta. Khubaradu waxay ku adkeeyeen in aqoonta cilmiyeed iyo ka qaybgalka bulshadu ay muhiim u yihiin in dadaalladaasi yeeshaan natiijooyin waara.
